Program profilaktyki raka piersi realizowany w województwie pomorskim w roku 2008

Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet. Stanowi około 20% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe u Polek. Występuje częściej po menopauzie. Ryzyko zachorowania wzrasta po 50 roku życia.

Obserwacja częstości zachorowań w poszczególnych grupach wiekowych wykazała, że drastyczny wzrost zachorowań występował w przedziale wiekowym od 50-65 roku życia.

Etiologia raka sutka, pomimo znacznej liczby prac i analiz, jakie w świecie przeprowadzono, w dalszym ciągu nie jest dostatecznie jasna. Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że ten sam morfologicznie nowotwór może być indukowany przez kilka, a nawet kilkanaście czynników kancerogennych. Coraz częściej jednak w ryzyku zachorowania na raka piersi wskazuje się na uwarunkowania genetyczne; w Polsce około 10% przypadków raka piersi występuje u kobiet, u których stwierdza się mutacje w obrębie genów, najczęściej w BRCA 1. Bez wątpienia na zachorowanie narażone są w większym stopniu kobiety uprzednio leczone już z powodu zmian w piersiach (np. zwyrodnienie włóknisto-torbielowate, zwłóknienie czy rak).

Czynniki ryzyka:

• wiek 50-69 lat,
• rak piersi wśród członków rodziny (stopień ryzyka zależy od liczby przypadków w rodzinie i stopnia pokrewieństwa z chorą osobą),
• mutacje stwierdzone w genach BRCA 1 lub/i BRCA 2,
• wczesna pierwsza miesiączka - przed 12 rokiem życia,
• późna menopauza - po 55 roku zycia,
• urodzenie dziecka - po 35 roku życia,
• bezdzietność,
• poprzednie leczenie z powodu raka piersi,
• leczenie z powodu innych schorzeń piersi.

Najważniejszym czynnikiem w istotny sposób wpływającym na wyniki leczenia jest wykrycie nowotworu w jak najwcześniejszym stadium rozwoju. Metodę w znacznym stopniu umożliwiającą rozpoznanie zmian patologicznych w utkaniu piersi stanowi mammografia. American College of Preventive Medicine rekomenduje wykonywanie mammografii w 2 projekcjach, co 2 lata u kobiet w wieku 50-69 lat z grupy niskiego ryzyka, natomiast corocznie - u kobiet z grupy wysokiego ryzyka.

Populacją objętą programem profilaktyki i wczesnego wykrywania raka sutka jest populacja kobiet w wieku od 50 do 69 lat (przy określaniu wieku należy wziąć pod uwagę rok urodzenia)), które nie miały wykonywanej mammografii w ciągu ostatnich 24 miesięcy, lub które otrzymały w roku 2007 w ramach realizacji Programu profilaktyki raka piersi pisemne wskazanie do przeprowadzenia mammografii po upływie 12 miesięcy.

Zakres świadczeń udzielanych w ramach programu:

Zakres świadczeń w ramach porady profilaktycznej w Programie obejmuje:

etap podstawowy:

• przeprowadzenie wywiadu;
• badanie mammograficzne: 2 x 2 zdjęcia mammograficzne wraz z opisem;
• decyzję dotyczącą dalszego postępowania w zależności od wyniku badania potwierdzona pisemnie.

Kobiety z nieprawidłowym wynikiem badania, zostaną skierowane z pracowni mammograficznej do jednostki realizującego etap pogłębionej diagnostyki, przy czym termin badania powinien zostać uzgodniony (np. telefonicznie) w momencie wystawienia skierowania, a okres oczekiwania nie może przekraczać 30 dni.

etap pogłębionej diagnostyki:

• poradę lekarską, obejmującą badanie fizykalne, skierowanie na niezbędne badania w ramach realizacji Programu, ocenę wyników przeprowadzonych badań i postawienie rozpoznania,
• mammografię uzupełniającą i/lub,
• USG piersi (decyzję o wykonaniu badania podejmuje lekarz, biorąc pod uwagę m.in.: wynik mammografii, wynik badania palpacyjnego, strukturę gruczołu sutkowego, stosowanie hormonalnej terapii zastępczej, konieczność zróżnicowania między guzem litym a torbielą sutka),
• biopsję cienkoigłową/gruboigłową pod kontrolą technik obrazowych z badaniem cytologicznym/histopatologicznym pobranego materiału w przypadku nieprawidłowości stwierdzonych w badaniu USG,
• decyzję dotyczącą dalszego postępowania potwierdzoną wystawieniem skierowania na dalszą diagnostykę lub leczenie do jednostki posiadającej umowę z NFZ.

Zobacz wykaz placówek biorących udział w programie profilaktyki raka piersi.

Powrót na stronę główną poświęconą akcjom profilaktycznych.